بارهنگ (Plantago major L) گیاه چندساله‌ای از تیره بارهنگ است.

بارهنگ گیاهی است پایا، ظاهراً بی کرک یا کمی کرکپوش با بن و ریشه‌ای کوتاه است. سابقه آن به طول ۷۰-۱۰ سانتی متر، متعدد ایستاده یا خیزان، فاقد شیار، مساوی یا کمی بلندتر از برگ‌ها است. برگ‌های آن تماماً طوقه‌ای، تخم مرغی پهن با ۹-۳ رگبرگ قوی و برجسته، کامل یا در حاشیه سینوسی، بی کرک یا کرکپوش، دارای دمبرگ نسبتاً بلند. گل‌ها سبز متمایل به قهوه‌ای، کوچک مجتمع در خوشه‌های دراز استوانه‌ای. موسم گلدهی گیاه اردیبهشت تا شهریورماه است. دانه‌های این گیاه تیره رنگ، کوچک و تخم مرغی شکل و در میوه‌ای پوستینه که به صورت کپسول تخم مرغی بوده و دارای ۲ خانه و محتوی ۸-۴ دانه‌است قرار دارند. دانه‌ها را از اواسط فصل بهار به بعد جمع آوری می‌نمایند.

 ترکیبات شیمیایی

دانه بارهنگ دارای چربی، صمغ، موسیلاژ، ترکیبات گلوکزیدی است.

 خواص درمانی

از بارهنگ در درمان یبوست و به عنوان ضد التهاب دستگاه گوارش استفاده می‌شود. در طب گذشته بارهنگ را صفراآور و مدر می‌دانسته‌اند. دانه‌های بارهنگ را باید با مقدار کافی مایع مصرف نمود تا از متراکم شدن آنها در دستگاه معدی _ روده‌ای جلوگیری به عمل آید.دانه‌های بارهنگ را باید دور از نور و رطوبت نگهداری کرد. از فرآورده‌های موجود در بازار می‌توان به پلانتاژل اشاره کرد. دانه‌های خشک شده این گیاه که بخش دارویی آن را تشکیل می‌دهند حداقل دارای ۹ درصد چربی است. ریشه و برگ و دانه بارهنگ اثر قابض و نرم کننده دارد و از آنها به عنوان تصفیه کننده خون و آرام کننده و دستگاه هضم و رفع ناراحتی‌های آسم مرطوب ورم مخاط دهان و درد دندان استفاده می‌گردد. پزشکان قدیم فراورده‌های بارهنگ را در رفع خونریزیهای ریوی و وجود خون در اخلاط و بیماریهای کبری و زردی و برگرداندن غذا که با احساس سوزش در لوله مری همراه است با اثر قاطع ذکر کرده‌اند. جوشانده دانه بارهنگ در رفع بیماریهای التهابی کلیه و مثانه و بخصوص وجود خون در ادرار موثر تشخیص داده شده‌است . اگر برگ تاره بارهنگ به مدت چند ساعت در آب جوشیده قرار گیرد و سپس قطعات آن روی زخمهای باز گذارده شود زخمها را از آلودگی باز می‌دارد و سپس سرعت التیام و بهبود آن را افزایش می‌دهد. جوشاند بارهنگ به صورت غرغره روی مخاط دهان اثر مفید دارد. جوشانده بارهنگ ورم حلق و گلو را از بین می‌برد. جوشانده بارهنگ در رعف جوشهای صورت و جوش ناحیه بینی و زنخدان و گونه‌ها توصیه می‌شود و اثر خنثی کننده روی سم حشرات دارد گیاه بارهنگ نه تنها داروی مناسب و بی نظیری برای درمان عارضه تب است بلکه جهت رفع عوارض سرماخوردگی، آنفلوانزا، برونشیت و سرفه‌های شدید نیز، کاربرد دارد. بارهنگ حتی در مواقعی که سرفه با خلطهای خونی همراه است نیز کاربرد دارد زیرا لعاب آن قادر است درد ریه را آرام و از تحریک مژکهایی که در درون ریه باعث سرفه می‌شوند جلوگیری کند. در گذشته برای درمان تب، ریشه بارهنگ را جوشانده و آب آن را به بیمارانی که دچار تب شدید بودند، می‌دادند؛ امروزه نیز ثابت شده‌است که با این درمان، مواد شیمیایی تب زا در بدن به سرعت سرکوب می‌شوند و از بروز تشنج نیز، جلوگیری به عمل می‌آید. بارهنگ برای التیام گزش حشرات، ضد عفونی کردن جوشهای صورت و رفع ورم پلک مفید است.

 محل رویش

گیاه بارهنگ در منطقه وسیعی از دو قاره اروپا و آسیا و همچنین شمال آفریقا و آمریکای شمالی می‌روید. در ایران تقریباً در تمام نقاط می‌روید.

نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 6 آذر 1387    | توسط: رضا موسوی    | طبقه بندی: گیاهان دارویی،     | نظرات()