خـِیزَران یا بامبو گیاهی است چندساله از تیره گندمیان. خیزران درخت نیست بلکه علفی غول پیکر است. ساقه‌های خیزران در ردیفهای متراکم رشد می‌کند و می‌تواند تا ارتفاع ۴۰ متر (۱۳۰ پا) برسد.

 جنگل‌های خیزران چین

در چین اکثر جنگلهای کم ارتفاع، قرنها پیش از بین رفتند. با این وجود، هنوز جنگلهایی که خیزران در خود دارند سراشیبی تپه‌ها را در غرب کشور می‌پوشانند. خیزران در کوههای استان ساچوان برای آخرین پانداهای باقیمانده که در حیات وحش زندگی می‌کنند غذا تأمین می‌کند. این ناحیه احتمالاَ دارای ۱۳۰۰ پاندا است.

بامبو كه در زبان فارسی به نی خیزران شهرت دارد گیاهی است كه در دامنه كوه ها و تپه هایی كه دارای رطوبت 65 تا 90 درصد باشد روئیده یا كشت میشود . میزان رطوبت ، حرارت موجود در منطقه و نوع خاك تعیین كننده كیفیت و مرغوبیت بامبو بوده و هر چه میزان رطوبت و حرارت بیشتر باشد كیفیت محصول نیز بهتر خواهد بود .

گیاه بامبو كه تاكنون بیش از 662 نوع آن شناخته شده دارای قطر و ضخامت های متفاوت است و در حال حاضر بهترین نوع بامبو در ژاپن ، چین و بطور كلی كشورهای شرق آسیا و هند روئیده و كشت میشود و در ایران میتوان لیالستان لاهیجان علی آباد ( در فاصله سخت سر و تنكابن ) قاسم آباد در رودسر و تقریباً‌ بیشتر نقاط شمال كشور را در زمرد مساعد ترین مناطق رویش بامبو بحساب آورد . در این مناطق بیشه های كوچكی وجود دارد كه در فصل پائیز و اوایل زمستان یعنی هنگام بریدن و قطع ساقه های بامبو از هر یك بین 50 الی 200 شاخه نی بدست می آید.

بامبو از چهار قسمت سطح داخلی (‌دارای پوشش نرم ) ، دیافراگم ( متصل كننده بخش های ساقه به یكدیگر) میباشد و پوشش رویه كه بسیار سخت و دیرشكن است تشكیل شده و دیافراگم كاملاً فشرده بوده و آب در آن نفوذ نمی كند.

بامبو معمولاً‌ به رنگهای مختلفی مانند سبز ، مشكی ، متمایل به قهوه ای ، عنابی ، و زرد مایل به كرم دیده میشود و اگر چه میتوان مصارف زیادی بر آن قائل شد ولی بطور كلی موارد مصرفیش بیشتر محدود میشود به :

1 – استفاده از آن برای تغذیه

2 – بهره برداری به منظور تهیه كاغذ و اشیاء مختلف چوبی و سایر معارف صنعتی .

3 – كاشت در اطراف باغها و مزارع جهت حفاظت محل .

گیاه بامبو محتوی مقدار فراوانی سلولز است كه میتواند برای تهیه كاغذ و همچنین ابریشم مصنوعی مورد استفاده قرار گیرد.

در ایران كشت بامبو هنوز رواج چندانی ندارد و صرفنظر از بخشهای كوچكی در شمال كشور كه در آنها مقدار محدودی بامبو كشت میشود صنعتگران سایر نقاط از بامبوهای خودرویی كه در اكثر شهرهای شمالی و بویژه منطقه لیالستان لاهیجان وجود دارد، استفاده میكنند.

استفاده از بامبو جهت تولید محصولات مختلف تقریباً از زمان كشت چای در ایران ، رواج یافت چرا كه بامبو بعنوان حفاظت محل چایكاری بكار گرفته شد و صنعتگران همزمان با بهره برداری چایكاران از مزارع چای به موارد استفاده متعدد آن برای ساخت فرآورده‌های گوناگون پی بردند و ساخت محصولات بامبو در گیلان متداول گردید.

هم اكنون استاد كاران جوانی كه اكثراً نیز برخوردار از مهارت و كارآیی كافی هستند به كار در این رشته اشتغال دارند و مهمترین مركز تولید محصولات بامبو لبالستان لاهیجان میباشد.

از بامبو محصولاتی نظیر شكلات خوری، میوه خوری، لوستر، كلاهك آباژور، جای نان، صندلی و انواع دیگر وسایل مصرفی در اندازه‌های مختلف تولید میگردد.

برای تهیه یك ظرف بامبو ابتدا نئی را كه قبلاً در انبار گذشته شده و خشك شده است با اره نجاری و به قطعات 80 الی 100 سانتی متری در میآورند و لبه این نوارها را با وسیله‌ای كه در اصطلاح محلی «ماشین» نامیده میشود به عرض مساوی در می‌آورند و پس از زنده كردن آماده بافت مینمایند. كار بافت معمولاً بر روی میزی كه روی آن چند دایره به اندازه كف و ته ظرفی كه میخواهند ببافند قرار دارد انجام میشود. صنعتگران ابتدا دایره كف ظروف را تهیه و سپس بدنه آنرا می‌بافند. گاهی نیز برای وصل كردن برخی از قطعات به یكدیگر از مفتولهای سیمی بسیار نازك استفاده كرده و با انبردست معمولی آنها را به هم می‌پیچانند و در انتهای كار، تمامی اطراف نی را كه معمولاً بزرگ و كوچك است با قیچی مخصوص كه به شكل قیچی باغبانی است، برش می‌دهند تا نی‌ها یك اندازه شود و محصول شكل یكنواختی پیدا كند. یك محصول از نوع مرغوب باید دارای ویژگی‌های زیر باشد:

- رنگ آن طلایی متمایل به سفید باشد.

قابل ذكر است كه بامبوئی كه رنگ آن سبز باشد نشان دهنده خشك نبودن آن بوده و احتمالاً‌ سیاه میشود.

- شبكه‌هایی كه بعد از بافت ایجاد میشود باید منظم و یك اندازه باشد.

- مفتولی كه برای وصل كردن بعضی از قسمتهای بامبو از آن استفاده میشود باید بسیار ظریف بوده و دقت كافی در پیچاندن آن بكار رود.

- از آنجا كه برخی از ظروف بامبو رنگی هستند مسلماً‌ در انتخاب نوع رنگ و نحوه بكار گرفتن آن باید دقت كافی بعمل آید

نوشته شده در تاریخ پنجشنبه 7 آذر 1387    | توسط: رضا موسوی    | طبقه بندی: گل ها،     | نظرات()